Chuyên mục
Digital marketing

Mô hình kinh doanh và những điều bạn cần biết

Bạn đang có ý định khởi nghiệp nhưng không biết bắt đầu từ đâu? Cần phải những việc gì? Và phải làm như thế nào? Câu trả lời dành cho bạn là bạn hãy lên ý tưởng và bắt đầu với mô hình kinh doanh

Mô hình kinh doanh là hướng đi của doanh nghiệp bạn. Khi bắt đầu kinh doanh, bạn cần phải tự tìm cho mình một hướng đi. Hướng đi này có thể là điều bạn yêu thích, có thể là theo xu hướng hoặc là những gì bạn tìm hiểu và muốn thực hiện nó. 

Chính vì vậy, bạn cần phải hiểu được mô hình kinh doanh là gì, làm sao để xây dựng một mô hình kinh doanh, và khi không có mô hình kinh doanh thì bạn có khởi nghiệp được không.  Bài viết dưới đây sẽ trả lời những điều mà bạn đang thắc mắc!

Mục lục

Thế nào là mô hình kinh doanh ?

Mô hình kinh doanh (Business Model) là một thuật ngữ khá trừu lượng và chưa có định nghĩa thống nhất nào. Dưới những góc nhìn và lĩnh vực khác nhau thì sẽ có cách hiểu về mô hình kinh doanh khác nhau.

Theo “How to Describe and Improve your Business Model to Compete Better”, 2004 của Alexander Osterwalder :”Mô hình kinh doanh của doanh nghiệp là một đại diện đơn giản hóa lí luận kinh doanh của doanh nghiệp đó. Nó mô tả doanh nghiệp chào bán cái gì cho khách hàng, làm sao doanh nghiệp tìm đến và thiết lập quan hệ với khách hàng, qua những nguồn nào, những hoạt động và đối tác nào để đạt được điều đó và cuối cùng là, doanh nghiệp đó tạo ra lợi nhuận bằng cách nào”.

Hoặc theo “Entrepreneurship: Successfully Launching New Ventures”, 2005 của Bruce R. Barringer, R. Duane Ireland: “Mô hình kinh doanh của doanh nghiệp là một kế hoạch hay một hình mẫu mô tả doanh nghiệp đó cạnh tranh, sử dụng những nguồn lực, các quan hệ với khách hàng và lợi nhuận của doanh nghiệp như thế nào để tồn tại và phát triển”.

Như vậy, nhìn chung thì mô hình kinh doanh là một bản kế hoạch công ty lập ra để tìm kiếm lợi nhuận thông qua việc sử dụng nguồn lực tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Nó giúp bạn xác định được các sản phẩm/dịch vụ doanh nghiệp đưa ra thị trường, nguồn khách hàng doanh nghiệp tiếp cận và tính toán các loại chi phí dự kiến.

Mô hình kinh doanh thật sự quan trọng?

Có thể khẳng định mô hình kinh doanh thật sự rất quan trọng và cần thiết ngay khi bạn bắt đầu ý định kinh doanh.

Mô hình kinh doanh giúp xác định vị trí của bạn trên thị trường. Nó như một bản kế hoạch cụ thể, chi tiết, vạch rõ lộ trình hoạt động hướng đến sự thành công.

Mô hình kinh doanh là một lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp bạn với đối thủ cạnh tranh. Đối với sản phẩm/dịch vụ của bạn, đối thủ cạnh tranh có thể bắt chước, nhưng đối với mô hình kinh doanh thì khó có thể sao chép. 

Mô hình kinh doanh tốt bạn sẽ xác định được khách hàng và thu hút được họ nhanh chóng. Khi khách hàng đã bắt đầu sử dụng sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp bạn, lúc này mô hình kinh doanh đang tạo ra doanh thu.

Cũng như vậy, bạn tập trung vào đổi mới, cải tiến mô hình kinh doanh theo thời gian sẽ giúp doanh nghiệp bạn tồn tại và phát triển hơn thế nữa. 

Một số khái niệm cần biết trong mô hình kinh doanh 

Khi tìm hiểu về mô hình kinh doanh, bạn không nên bỏ qua các khái niệm liên quan. Chúng là các thành phần cơ bản của một mô hình kinh doanh. Nó sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều trong quá trình thiết lập mô hình kinh doanh.

Customer Segment (phân khúc khách hàng): xác định các phân khúc khách hàng mục tiêu mà doanh nghiệp hướng đến. Doanh nghiệp sẽ phân khúc khách hàng thành các nhóm nhỏ có liên quan mật thiết với nhau, như thị trường đại chúng (mass market), thị trường ngách (niche market), thị trường hỗn hợp (multi-sided market).

Value Propositions (giải pháp giá trị): đây là lời cam đoan, những mục tiêu giá trị mà doanh nghiệp sẽ cung cấp cho khách hàng khi họ đồng ý sử dụng sản phẩm/dịch vụ của họ. Bên cạnh đó, đây cũng là lời tuyên bố, giới thiệu thương hiệu, cách thức hoạt động của doanh nghiệp để khách hàng quan tâm đến họ hơn.

Channels (kênh kinh doanh): các kênh truyền thông và phân phối doanh nghiệp sử dụng để tiếp cận và đưa sản phẩm/dịch vụ đến với khách hàng. Kênh phân phối có nhiều loại như phân phối trực tiếp (điểm bán hàng trực tiếp, đội bán hàng trực tiếp,…) và phân phối gián tiếp (đại lý bán hàng, siêu thị,…) 

Customer Relationships (quan hệ khách hàng): mô tả các quan hệ mà doanh nghiệp muốn thiết lập với khách hàng. Đây là cách thức mà doanh nghiệp giữ chân khách hàng cũ và nắm bắt khách hàng mới.

Revenue Streams (dòng doanh thu): đây là dòng tiền thu vào và cho biết luồng lợi nhuận mà phân khúc khách hàng đem lại cho doanh nghiệp. Đây là điều mà doanh nghiệp và các nhà đầu tư quan tâm nhiều nhất, bởi nó là kết quả đem lại sau hoạt động. 

Key Resources (nguồn lực chủ chốt): đây là nguồn lực quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là nguồn lực nhất định phải có, vì nó quyết định sự hoạt động, duy trì và tồn tại của doanh nghiệp, thiếu nguồn lực này doanh nghiệp sẽ không thể kinh doanh. Đây có thể là nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính (vốn…), nguồn lực tri thức (bằng phát minh, sáng chế), nguồn lực vật lý (máy móc, công cụ).

Key Activities (hoạt động trọng yếu): đây là các công việc bắt buộc phải có để doanh nghiệp tiếp tục và duy trì hoạt động kinh doanh của mình. Có thể hiểu, hoạt động trọng yếu là các hoạt động sử dụng nguồn lực tạo ra giá trị và đem về lợi nhuận. 

Key Partnerships (các đối tác chính): đây là các nguồn cung cấp nguồn lực và các đối tác giúp việc kinh doanh diễn ra liên tục và ngày càng phát triển. Các đối tác này bao gồm đối tác chiến lược giữa các công ty không phải là đối thủ của nhau, đối tác giữa các công ty là đối thủ của nhau để cùng phát triển thị trường, nhà đầu tư đầu tư để phát triển hoặc mở rộng kinh doanh, đối tác kinh doanh (mối quan hệ mua bán)  để đảm bảo đầu vào và đầu ra cho công ty. 

Cost Structure (cơ cấu chi phí): thể hiện tất cả các chi phí cần thiết để duy trì và điều hành công việc kinh doanh. Cơ cấu chi phí là tỷ trọng giữa chi phí biến đổi và chi phí cố định. Tùy thuộc vào lĩnh vực kinh doanh mà cơ cấu chi phí sẽ khác nhau. Đây cũng là nơi nhà đầu tư bỏ tiền vào.

Ưu điểm và nhược điểm của Business Model

Bất kỳ một vấn đề gì hay một kế hoạch gì đó cũng có hai mặt ưu và nhược điểm, và mô hình kinh doanh cũng vậy.

Những ưu điểm của Business Model

  • Đáp ứng được nhu cầu của khách hàng mục tiêu với mức giá cạnh tranh và chi phí mang tính bền vững.
  • Doanh nghiệp có thể linh hoạt sửa đổi mô hình kinh doanh của mình theo thời gian để kịp thích ứng với tình hình biến động kinh doanh và xu hướng mới của thị trường. 
  • Thông qua mô hình kinh doanh, các nhà đầu tư có thể xem thu nhập ròng hay dòng tiền của doanh nghiệp. Nhà đầu tư xem nếu doanh nghiệp đi vào hoạt động thì đạt lợi nhuận là bao nhiêu và có hiệu quả hay không để đi đến quyết định đầu tư.

Những nhược điểm của Business Model

  • Mô hình kinh doanh sẽ vô nghĩa nếu chỉ lập ra mà không bắt tay vào hoạt động và những con số đó không đem lại lợi nhuận. 
  • Một mô hình kinh doanh cạnh tranh nảy sinh sẽ làm sức mạnh của các hãng lớn trở thành gánh nặng. Tức là, khi có các đối thủ cạnh tranh mới thu hút được lượng khách nhiều hơn và hiệu quả hơn, thì các doanh nghiệp lớn phải tìm cách hạ chi phí hoặc chuyển đổi sang mô hình kinh doanh khác để có thể hoạt động tốt hơn. Như vậy, lúc này, mô hình kinh doanh không còn ý nghĩa.

Chính vì vậy, các nhà đầu tư đánh giá một công ty có thể đầu tư, hãy tìm hiểu chính xác cách thức họ hoạt động, hay hiểu đơn giản là cách họ mang tiền về. Tuy một mô hình kinh doanh chưa nói lên được triển vọng của doanh nghiệp nhưng những con số sẽ dự đoán được điều đó. 

Sự khác biệt giữa mô hình kinh doanh và mô hình doanh thu

Chắc hẳn sẽ có nhiều bạn nhầm lẫn giữa mô hình kinh doanh và mô hình doanh thu.

Mô hình doanh thu là cách thức để doanh nghiệp tạo ra doanh thu, lợi nhuận. Đây được coi là chiến lược quản lý các luồng doanh thu và các nguồn lực cần thiết cho từng luồng doanh thu của doanh nghiệp.. 

Mô hình doanh thu chỉ liên quan đến luồng doanh thu và lợi nhuận cũng như các nguồn lực cần thiết cho luồng doanh thu. Còn mô hình kinh doanh bao quát hơn chỉ về hoạt động kinh doanh, tiếp cận khách hàng, xác định nguồn lực chính, tìm kiếm đối tác, quản lý luồng doanh thu… để tạo ra lợi nhuận.

Ta có thể thấy rằng mô hình doanh thu là một phần để tạo nên sự thành công của một mô hình kinh doanh. 

Các bước xây dựng mô hình kinh doanh hiệu quả

Đối với mỗi lĩnh vực hoạt động, mục tiêu mà doanh nghiệp hướng đến sẽ có các cách xây dựng mô hình kinh doanh khác nhau. Tuy nhiên, chắc chắn mọi doanh nghiệp đều sẽ thực hiện năm bước cơ bản dưới đây:

Bước 1: Khảo sát, phân tích và đánh giá nhu cầu của khách hàng mục tiêu

Khi bắt đầu một ý tưởng, vấn đề đầu tiên bạn nghĩ đến đó là khách hàng mục tiêu. Đây là bước không thể thiếu và vô cùng quan trọng trong việc xây dựng mô hình kinh doanh của bạn. Bạn cần phải xác định chính xác khách hàng của bạn là những cá nhân hay tổ chức nào? Những nhu cầu mà họ mong muốn là gì? Họ dễ dàng bị thu hút bởi điều gì? 

Từ đó, bạn vạch ra các ý tưởng và hướng đi cho hoạt động kinh doanh của mình. Chẳng hạn, khách hàng mà bạn muốn hướng đến là sinh viên. Bạn phải xem hiện nay sinh viên có nhu cầu gì? Thói quen tiêu dùng ra sao? 

Bước 2: Lên ý tưởng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu khách hàng

Khi bạn đã xác định xong nhu cầu của khách hàng, bước tiếp theo chúng ta sẽ lên ý tưởng và nghiên cứu sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của khách hàng tốt nhất.

Thị trường sẽ có những sản phẩm và khách hàng mục tiêu của họ tương tự như bạn, do đó bạn cần phải nghiên cứu thật kỹ sản phẩm mà mình muốn kinh doanh. Bạn cần phải có sự sáng tạo về sản phẩm như mẫu mã, màu sắc, bao bì, đặc biệt là chất lượng và giá cả. Khi bạn tạo ra một sản phẩm có sự khác biệt lớn hoặc đó là sản phẩm chưa ai nghĩ đến thì bạn đang tạo cho mình một lợi thế cạnh tranh rất mạnh. Nhưng bạn phải chắc chắn sản phẩm vẫn thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.  

Bước 3: Lên kế hoạch chi phí để sản xuất sản phẩm

Sau khi hoàn thành xong ý tưởng cho sản phẩm, bạn sẽ tiếp tục lên kế hoạch sản xuất. Đây là bước khá quan trọng để tạo nên sự thành công của mô hình kinh doanh. Vì một mô hình kinh doanh tạo ra lợi nhuận thì mới có thể xem xét và quyết định thực hiện hay không.

Kế hoạch sản xuất của bạn sẽ bao gồm các nguồn lực như là máy móc, thiết bị, con người và tài chính. Bạn phải tìm hiểu và lựa chọn các máy móc thiết bị hiện đại, các nhà cung ứng nguyên vật liệu uy tín với giá cả phù hợp và nguồn nhân lực chất lượng. Điều này sẽ giúp bạn sản xuất sản phẩm với chi phí phù hợp (chi phí tối thiểu) để mang lại nguồn lợi nhuận tối đa. 

Bước 4: Lên kế hoạch kênh phân phối phù hợp

Khi bạn đã tạo ra một sản phẩm tốt thì bạn phải đưa chúng đến với người tiêu dùng. Lúc này bạn sẽ chọn các kênh truyền thông và phân phối phù hợp với sản phẩm của mình. 

Bạn có thể lựa chọn quảng cáo sản phẩm qua các tờ rơi, triển lãm sản phẩm, hội chợ, dùng thử tại chợ hoặc các siêu thị… bạn nên quảng cáo ở những nơi mà khách hàng mục tiêu của bạn đông và có thể thấy được sản phẩm của bạn. Khi thực hiện việc này, bạn cũng có thể khảo sát ý kiến của khách hàng khi dùng thử sản phẩm, để xem có phù hợp hay không, tốt hoặc chưa tốt ở điểm nào để bạn có thể cải tiến tốt hơn.

Khi lên kế hoạch kênh phân phối, bạn cũng nên xác định chiến lược mà bạn sử dụng ở kênh phân phối đó như thế nào (về giá, cách duy trì, tiếp thị) để có thể đạt hiệu quả tốt. 

Bước 5: Hoàn thiện mô hình kinh doanh và đưa vào hoạt động

Đây là bước thực tế hóa mô hình kinh doanh sau khi đã hoàn thành phác họa. Bạn sẽ bắt tay vào thực hiện mô hình kinh doanh này. Bạn phải bắt tay vào xây dựng cơ sở hạ tầng, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực về vốn và nhân sự. Bạn cần tìm kiếm các đối tác kinh doanh và xây dựng mối quan hệ hợp tác bền vững.

Với mô hình kinh doanh, bạn có thể kêu gọi nhà đầu tư. Nhưng bạn phải cho họ thấy được cách thức hoạt động, sản phẩm và những mặt lợi ích mà mô hình kinh doanh đem lại trong một khoảng thời gian nhất định. Như vậy sẽ dễ dàng thuyết phục họ đầu tư vào dự án của bạn.

Việc xây dựng mô hình kinh doanh vô cùng quan trọng để đảm bảo sự hoạt động liên tục và lâu dài của doanh nghiệp. Do đó, muốn đạt được hiệu quả, bạn không được bỏ qua các bước cơ bản này.

Tầm nhìn và Sứ mệnh của doanh nghiệp

Sứ mệnh (Mission)

Sứ mệnh là một phát biểu có giá trị lâu dài về mục đích của doanh nghiệp. Nó nhằm phân biệt giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác. Đây là định hướng cơ bản để xác định lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là những mục tiêu rộng để hình thành nên doanh nghiệp. 

Sứ mệnh gắn liền với giá trị cốt lõi, triết lý kinh doanh của doanh nghiệp. Sứ mệnh thường tập trung vào hiện tại và thể hiện qua sản phẩm, dịch vụ, thị trường, định hướng mức độ các hoạt động cần triển khai.

Tầm nhìn (Vision)

Tầm nhìn là những điều doanh nghiệp muốn thực hiện trong tương lai. Tầm nhìn được coi là nguồn động lực và cảm hứng cho doanh nghiệp. Tần nhìn được xem là mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp, kéo dài 10 đến 20 năm hay có thể lâu hơn thế. Đó là mục tiêu cụ thể có thể thấy được trong những năm tới.

Tầm nhìn vừa cho thấy tương lai của doanh nghiệp vừa cho thấy sự phát triển trong tương lai của toàn ngành kinh doanh mà doanh nghiệp hoạt động.

Tầm nhìn và sứ mệnh

Tầm nhìn và sứ mệnh đều phục vụ mục đích chúng của doanh nghiệp. Sứ mệnh thể hiện những hành động cần thực hiện ra sao để đạt được tầm nhìn. Trong khi đó, tầm nhìn là những gì doanh nghiệp hoạch định điều mình muốn đạt được trong tương lai.

Chẳng hạn, Google đặt cho mình sứ mệnh và tầm nhìn như sau:

Tầm nhìn: Cung cấp truy cập thông tin trên thế giới chỉ trong một nút nhấn.

Sứ mệnh: Sứ mệnh của chúng tôi là sắp xếp thông tin của thế giới và làm cho thông tin đó trở nên hữu ích và để tiếp cận cho tất cả mọi người.

Những hạng mục cần chi trả cho một mô hình kinh doanh và các cách làm giảm chi phí

Các hạng mục cần chi trả cho một mô hình kinh doanh

Những hàng mục chúng ta cần lưu ý khi bắt đầu thực hiện một mô hình kinh doanh:

  • Giấy phép kinh doanh, đăng ký kinh doanh: trong hầu hết lĩnh vực, bạn sẽ phải xin giấy phép kinh doanh từ các cơ quan có thẩm quyền. Tùy mô hình và hình thức kinh doanh mà chi phí đăng ký kinh doanh sẽ khác nhau. Khoản phí này không quá lớn.
  • Chi phí trang thiết bị, công nghệ: bạn có thể lựa chọn mua hoặc thuê. Chi phí mua sẽ lớn hơn thuê, tuy nhiên, tùy thuộc vào loại thiết bị mà bạn nên quyết định mua hay thuê. Chi phí trang thiết bị có vẻ khá lớn như máy tính, phần mềm tính tiền, bàn ghế… là những thứ bạn đầu tư ban đầu.
  • Chi phí địa điểm: đối với mỗi mô hình kinh doanh khác nhau sẽ có các địa điểm hoạt động tốt khác nhau. Do vậy, bạn không nên vì tiết kiệm chi phí mà bỏ lỡ địa điểm tốt. Có thể bạn bỏ ra chi phí lớn nhưng mà địa điểm này đem lại cho bạn nhiều khách hàng thì sao?
  • Chi phí vận hành: khi bắt đầu vận hành hoạt động kinh doanh là lúc bắt đầu phát sinh loại chi phí này. Chi phí này là chi phí kinh doanh, chi phí quảng cáo và truyền thông tiếp thị. Đa phần bạn sẽ tốn nhiều vào chi phí Marketing. Chi phí Marketing sẽ chiếm từ 12% đến 30% chi phí vận hàng tùy vào thời gian hoạt động của bạn.
  • Chi phí tiền lương: nếu như bạn có thể hoạt động một mình thì sẽ tiết kiệm được chi phí này. Nhưng nếu bạn cần một đội ngũ nhân sự thì khoản chi phí này bỏ ra là khá lớn. Do đó, bạn cần phải tuyển chọn đội ngũ nhân sự thật chất lượng và hiệu quả. 
  • Chi phí đi vay: nếu bạn có nguồn vốn sẵn thì rất tốt. Nhưng nếu bạn chưa đủ vốn hoặc muốn mở rộng kinh doanh thì bạn có thể kêu gọi đầu tư hoặc đi vay. Lúc này, chi phí mà bạn bỏ ra đó là lãi suất phải thanh toán khi đến kỳ hạn.
  • Các loại chi phí khác: chi phí thuê luật sư, tư vấn kinh doanh hoặc các chi phí phát sinh khác.

Các cách làm giảm chi phí

Chi phí là khoản tiền mà doanh nghiệp quan tâm trong quá trình hoạt động. Chi phí bỏ ra quá lớn thì lợi nhuận sẽ bị giảm hoặc tệ hơn là không có lợi nhuận. Do đó, với mô hình kinh doanh, bạn phải tìm cách để giảm chi phí xuống mức thấp nhất.

#1 Giảm thiểu những nhu cầu của mô hình kinh doanh

Khi bắt đầu vào việc kinh doanh, bạn sẽ nghĩ tất cả những gì mình lên kế hoạch đều cần thiết, nhưng có một vài thứ không có thì việc kinh doanh của bạn vẫn diễn ra được. Do đó, bạn cần phải giảm thiểu những nhu cầu không cần thiết. 

Bạn cần liệt kê lại những nhu cầu cần cho hoạt động kinh doanh. Bạn hãy chọn ra những nhu cầu nào không thể thiếu và những nhu cầu nào có thể cắt giảm hoặc thay thế với mức chi phí thấp hơn. 

Chẳng hạn, trong cùng một khu vực căn nhà bạn nhắm đến có giá quá cao, bạn hãy đi xung quanh và tìm nơi có giá thấp hơn. Hoặc đối với nguyên vật liệu, bạn hãy so sánh các nhà cung ứng khác nhau và chọn nhà cung ứng với giá thành rẻ hơn nhưng chất lượng vẫn ổn. Bạn không nên quá lo những khoản này sẽ ảnh hưởng không tốt đến hoạt động kinh doanh của bạn. Khi bạn ổn hơn về mặt tài chính và hoạt động kinh doanh đi vào quỹ đạo, bạn có thể quay lại đầu tư chúng tốt hơn.

Tuy nhiên, có những khoản chi phí thật sự cần thiết thì bạn không được cắt giảm, dù cho nó cao. Bạn cần tập trung chi phí đầu tư vào những đề mục quan trọng, vì chúng nhất định tạo ra doanh thu và lợi nhuận cho bạn. 

#2 Sử dụng dịch vụ thuê ngoài

Đây có thể là lựa chọn để tiết kiệm nguồn chi phí cho bạn. Có thể hiểu dịch vụ thuê ngoài là hình thức thuê ngoài nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất mà doanh nghiệp đặt ra.

Doanh nghiệp sẽ thuê người bên ngoài làm, không phải nhân sự trong doanh nghiệp thì sẽ tiết kiệm được nguồn nhân lực doanh nghiệp. Chi phí cho dịch vụ này thường thấp hơn so với chi phí xây dựng cơ cấu nhân sự. Ngoài ra, đối với nhân công thuê ngoài bạn sẽ không tốn các khoản như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, thuế thu nhập cá nhân. Như vậy là bạn đã tiết kiệm được một khoản tiền. 

Sau một quá trình hoạt động ổn định và bạn đã ổn định tài chính, thì hãy tạo dựng cho mình một đội ngũ nhân sự. Như vậy thì bạn sẽ dễ quản lý về chất lượng và hiệu quả công việc trực tiếp tại doanh nghiệp mình.

#3 Xin cấp vốn từ các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư sẽ đồng ý chi trả tiền cho mô hình kinh doanh nếu họ thấy bạn có đủ tiềm năng. Tuy nhiên việc xin cấp vốn không đơn giản. Bạn cần phải chuẩn bị các tài liệu cũng như trình bày như thế nào về mô hình kinh doanh để có thể thuyết phục họ.

Khi xin cấp vốn từ các nhà đầu tư, bạn sẽ phải đánh đổi một phần lợi nhuận hoặc các quyền lợi khác. Nhưng không sao cả, đổi lại bạn có tài chính để thực hiện được mô hình kinh doanh của mình. 

#4 Chuyển đổi mô hình kinh doanh

Nếu mô hình kinh doanh của bạn có thể phối hợp với các nhóm khác, thì bạn có thể suy nghĩ và chuyển đổi sang hình thức kinh doanh khác như môi giới kinh doanh, hưởng hoa hồng từ hoạt động này. Tất nhiên bạn sẽ không hài lòng với nó vì đây không phải mô hình kinh doanh bạn hướng đến. Mặc dù vậy, trong quá trình này, bạn sẽ tích lũy cho mình nhiều kinh nghiệm, có được mối quan hệ rộng, và đặc biệt là có một khoản tài chính lớn để đầu tư cho tương lai.

Như vậy, các bạn đã biết được các hạng mục chi phí ban đầu và các cách để làm giảm chi phí, giúp hoạt động kinh doanh của bạn tốt hơn và hiệu quả hơn. 

Các dạng mô hình kinh doanh phổ biến năm 2020

#1 Mô hình kinh doanh Canvas – Business Model Canvas (BMC)

Mô hình kinh doanh Canvas là một mô hình được sáng tạo từ Alexander OsterWalder và Yves Pigneur. Mô hình này phù hợp cho các bạn trẻ tạo dựng mô hình kinh doanh phù hợp vì tính dễ hiểu và dễ áp dụng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn như Google, Facebook… cũng sử dụng mô hình này để quản lý chiến lược và tạo ra động lực tăng trưởng. 

Mô hình kinh doanh Canvas có 9 thành tố cơ bản để tạo nên ý tưởng kinh doanh, bao gồm:

  • Phân khúc thị trường hướng đến là những ai?
  • Mục tiêu giá trị đem lại cho khách hàng?
  • Kênh phân phối và truyền thông được sử dụng để người dùng biết đến sản phẩm doanh nghiệp?
  • Cách thức xây dựng mối quan hệ với khách hàng?
  • Nguồn nào mang lại doanh thu và lợi nhuận?
  • Nguồn lực chính của dự án là gì?
  • Công việc chính của dự án là gì?
  • Đối tác chính trong dự án của bạn là những ai?
  • Cơ cấu chi phí của bạn như thế nào?

Ưu điểm của mô hình kinh doanh Canvas:

  • BMC tập trung vào những gì thúc đẩy công việc kinh doanh của doanh nghiệp.
  • Dễ dàng chỉnh sửa mô hình và có thể thử từ góc độ lập kế hoạch.
  • Nhà đầu tư dễ dàng, hiểu được kế hoạch kinh doanh và thấy được tầm nhìn của bạn.

#2 Mô hình kinh doanh môi giới

Đây là mô hình kết nối người có nhu cầu mua với người có nhu cầu bán để họ giao dịch với nhau thông qua doanh nghiệp môi giới. Khi giao dịch được ký kết thành công, doanh nghiệp môi giới sẽ nhận được một khoản hoa hồng từ người mua, người bán hoặc từ cả hai (tùy theo thỏa thuận trước đó). Mô hình này hiện nay khá phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, bảo hiểm hay tài chính.

#3 Mô hình kinh doanh nhượng quyền thương mại (Franchising business model)

Mô hình này ta sẽ thường bắt gặp ở các lĩnh vực nhà hàng hoặc ăn uống. Các doanh nghiệp sở hữu mô hình nhượng quyền thương mại thường có thể là nhà sản xuất, nhà phân phối hoặc bán lẻ. Bên nhận quyền sử dụng mô hình và thương hiệu sẽ được đưa vào hoạt động khi đã trả tiền bản quyền cho bên nhượng quyền. Đây là một mô hình kinh doanh hiệu quả cho việc thúc đẩy phát triển tổ chức diện rộng. Chẳng hạn như MCDonald, Pizza Hut cũng là một gương mặt cho mô hình này. 

#4 Mô hình kinh doanh truyền thống (Brick-and-mortar)

Đây là mô hình kinh doanh truyền thống chúng ta có thể bắt gặp bất cứ nơi nào. Mô hình kinh doanh này bạn sẽ trực tiếp trao đổi và bán sản phẩm/dịch vụ cho khách hàng. Mô hình này rất phổ biến vì nó đơn giản và dễ làm. Tiêu biểu của mô hình này là các cửa hàng tiện lợi, các nhà bán lẻ,…

#5 Mô hình kinh doanh thương mại điện tử ( E-commerce marketplace business model)

Mô hình kinh doanh thương mại điện tử là một mô hình được nâng cấp từ mô hình cửa hàng truyền thống. Thay vì trực tiếp gặp mặt bán sản phẩm/dịch vụ cho khách hàng, thì mô hình này tập trung bán sản phẩm/dịch vụ qua các kênh trực tuyến. 

Với mô hình này, doanh nghiệp chỉ cần xây dựng một trang web và thương mại điện tử. Họ tận dụng sự phát triển của Internet để tiết kiệm nhiều khoản chi phí cụ thể cho việc kinh doanh cửa hàng truyền thống. Điển hình đó là Amazon ở Bắc Mỹ, Alibaba ở Trung Quốc….

#6 Mô hình kinh doanh Blockchain (Blockchain-based business models)

Blockchain là một hệ thống lưu trữ các cơ sở dữ liệu cho phép lưu trữ và truyền tải khối thông tin. Bạn có thể hiểu đây là một cuốn sổ hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật số. Chúng được liên kết với nhau nhờ mã hóa. Chúng chủ yếu hoạt động dựa vào mật mã. Các mô hình Blockchain không được bất kỳ ai sở hữu hoặc giám sát. Họ làm việc với nhau một cách bình đẳng và ghi mọi dữ liệu trên cuốn sổ lưu trữ dữ liệu phi tập trung.

#7 Mô hình kinh doanh Agency (Agency-based business model)

Hiện nay Internet rất phát triển nên mô hình này được đối tượng trẻ áp dụng rất nhiều. Mô hình kinh doanh dịch vụ quảng cáo Agency được xem là một công ty đối tác chuyên xử lý các vấn đề về quảng cáo, tiếp thị qua Internet, PR để hoạt động kinh doanh của công ty đạt hiệu quả. 

Để làm được mô hình này, bạn cần tạo đủ khách hàng tiềm năng, có một đội ngũ chuyên nghiệp về mảng Marketing online và phát triển các agency dự án mới.

#8 Mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký (Subscription business model)

Với thời đại công nghệ số phát triển mạnh như hiện nay thì mô hình này ngày càng phổ biến. Mô hình kinh doanh đăng ký cho bạn giữ chân khách hàng dài hạn và thu phí từ các giao dịch của họ. Người sử dụng khi truy cập và sử dụng dịch vụ họ muốn sẽ bị tính phí đăng ký. Mô hình này phổ biến như đọc báo, tạp chí, xem phim ….

#9 Mô hình kinh doanh giá rẻ (Nickel-and-dime)

Đối với mô hình này, sản phẩm cơ bản được cung cấp đến đối tượng khách hàng quan tâm đến giá cả sản phẩm/dịch vụ. Do đó, mô hình này sẽ tập trung với sản phẩm với giá càng thấy càng tốt để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Bên cạnh đó, các dịch vụ khác đi kèm thì sẽ kèm theo một khoản chi phí nhất định. Chúng ta có thể thấy mô hình này qua các hàng hàng không giá rẻ.

#10 Mô hình kinh doanh Freemium (Freemium business model)

Đây là mô hình kinh doanh kết hợp giữa dịch vụ miễn phí và dịch vụ trả phí. Cụ thể là, mô hình này sẽ đánh vào tâm lý khách hàng thích những dịch vụ dùng miễn phí. Các doanh nghiệp sẽ cung cấp các dịch vụ cơ bản miễn phí cho khách hàng và tính phí cho các dịch vụ bổ sung đi kèm. Mô hình này sẽ có nhiều gói dịch vụ cho nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.

#11 Mô hình kinh doanh Brick-and-clicks

Mô hình kinh doanh này kết hợp giữa bán trực tiếp (offline) và bán trực tuyến (online) sản phẩm/dịch vụ. Mô hình này cho phép khách hàng đặt sản phẩm qua kênh bán hàng trực tuyến và đến cửa hàng lấy hoặc cửa hàng sẽ gửi sản phẩm cho họ. Đây là mô hình khá tiện ích và linh hoạt. Bạn có thể tiếp cận khách hàng qua cả hai kênh phổ biến, đáp ứng được nhu cầu của khách trong khu vực và những khách ở nơi khác. 

#12 Mô hình kinh doanh dựa trên hệ thống phân phối (Distribution based business model)

Đây là mô hình mà công ty phụ thuộc vào các kênh phân phối để kết nối với khách hàng. Đa phần các công ty đều dựa trên mô hình phân phối. Vì công ty lớn hay nhỏ cũng đều cần đến các kênh phân phối. 

Tuy nhiên, quản lý một hệ thống phân phối là điều không dễ dàng. Họ phải thật sự giỏi trong việc kiểm soát và theo dõi quá trình phân phối. Các kênh phân phối này có khả năng xây dựng giá trị lâu dài cho doanh nghiệp. Bạn cần phải lựa chọn kênh phân phối bền vững, mở rộng và cải tiến nó.

Tóm lại, mô hình kinh doanh thật sự rất quan trọng khi bạn bắt đầu có ý định kinh doanh một ngành nghề hay lĩnh vực nào đó. Bạn cần tìm hiểu thật kỹ vì mỗi mô hình kinh doanh sẽ phù hợp với ngành nghề, lĩnh vực nhất định. 

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn có những thông tin cần thiết về mô hình kinh doanh để bạn có thể tự tin xây dựng một mô hình kinh doanh cụ thể. 

Bạn đã hình dung được mô hình kinh doanh nào sẽ phù hợp với ý tưởng của bạn chưa? Nếu chưa thì không sao cả, bạn hãy tiếp tục tìm hiểu thêm để chắc chắn. Còn nếu bạn đã tìm được một mô hình kinh doanh thích hợp thì chúc bạn thành công nhé! 

Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *